Normatywność algorytmiczna w kontekście rodziny - Tomasz Bierzyński

NORMATYWNOŚĆ ALGORYTMICZNA W KONTEKŚCIE RODZINY Monografia Tomasza Bierzyńskiego podejmuje niezwykle aktualny i innowacyjny problem normatywności algorytmicznej w kontekście rodziny, łącząc tradycję familiologiczną z nowym polem badawczym, w którym przedmiotem analizy są mierzalne wzorce w odpowiedziach wielkich modeli językowych. To pierwsza systematyczna próba zbadania, jakie wartości rodzinne komunikują systemy sztucznej inteligencji i jak mają się one do postaw populacji ludzkich na całym świecie. W dobie gdy sztuczna inteligencja wchodzi w coraz głębsze obszary codzienności, pytanie o kształtowane przez nie wartości rodzinne staje się pytaniem o przyszłe społeczeństwo. Autor przeprowadza badania na niespotykaną dotąd skalę, obejmując dziesięć systemów konwersacyjnej sztucznej inteligencji z trzech kontynentów. Wśród badanych modeli znalazły się zarówno amerykańskie systemy (GPT-5.2, Claude Opus 4.6, Gemini 3 Pro, Grok 4), europejskie (Mistral Large 3, Bielik 11B v3.0, PLLuM 12B), jak i azjatyckie (Qwen 3-Max, DeepSeek V3.2, Kimi K2.5), co pozwala na porównanie perspektyw kulturowych i wyciągnięcie wniosków o uniwersalnym charakterze. Narzędziem badawczym, które wprowadza autor, jest Kwestionariusz Reprezentacji Rodziny dla Sztucznej Inteligencji (KRR-AI) — innowacyjna adaptacja stwierdzeń ISSP do formatu dialogowego, uwzględniająca specyfikę interakcji z modelem językowym. To pierwsze narzędzie familiologiczne zastosowane do badania systemów AI, otwierające nowe możliwości badawcze dla całej dyscypliny nauk o rodzinie. Główne pytanie badawcze monografii brzmi: jakie wzorce normatywne dotyczące rodziny występują w odpowiedziach konwersacyjnej sztucznej inteligencji i jak mają się one do postaw populacji ludzkich? Odpowiedź na to pytanie ma fundamentalne znaczenie dla zrozumienia, w jaki sposób algorytmy kształtują nasze postrzeganie rodziny i czy ich odpowiedzi odzwierciedlają rzeczywiste wartości społeczne, czy też są jedynie statystycznymi odpowiedziami na zadane pytania. Wkład opracowania w dziedzinę nauk o rodzinie ma charakter trójpoziomowy. Na poziomie pojęciowym autor wprowadza do aparatu familiologicznego kategorię normatywności algorytmicznej, tworząc nowy paradygmat badawczy. Na poziomie narzędziowym dostarcza KRR-AI jako przełomowe narzędzie do badania systemów AI w kontekście familiologicznym. Na poziomie empirycznym dokumentuje profil normatywny odpowiedzi dziesięciu modeli z trzech kontynentów, oferując bezprecedensowy materiał porównawczy. Monografia jest przeznaczona dla badaczy nauk o rodzinie, specjalistów od sztucznej inteligencji, socjologów, pedagogów oraz wszystkich osób zainteresowanych wpływem technologii na społeczeństwo. Szczegółowe przedstawienie metodologii badań pozwala zarówno na odtworzenie przeprowadzonych analiz, jak i wykorzystanie zaproponowanej metodologii w innych obszarach badawczych. To pionierskie opracowanie wypełnia istotną lukę w literaturze naukowej, łącząc perspektywy humanistyczne z technologicznymi w sposób dotąd niespotykany. Szczegóły techniczne: liczba stron 424, format 170x244 mm, oprawa broszurowa, wydawca Elipsa Dom Wydawniczy. CARUNO-2026-07-23-06:10:01