Kołobrzeg 1 XI 1758. Mała wojna na brzegu Bałtyku - Eugen Gorb

KOŁOBRZEG 1 XI 1758. MAŁA WOJNA NA BRZEGU BAŁTYKU Kołobrzeg,数据 1 listopada 1758 roku — to data jednej z najbardziej fascynujących potyczek wojny siedmioletniej, która rozegrała się na polach bitwy u ujścia Parsęty. Ta niewielka, lecz niezwykle istotna kampania militarna, przez długie lata pozostawała w cieniu wielkich bitew epoki, takich jak Zorndorf czy Kunersdorf. Tymczasem to właśnie przy ujściu Parsęty rozegrała się historia, która wstrząsnęła losami całego theateru bałtyckiego. Książka Eugen Gorba to pierwsza od dawna tak szczegółowa monografia poświęcona tej konkretnej potyczce. Autor, historyk wojskowości specjalizujący się w dziejach XVII-XIX wieku, łączy w swojej pracy klasyczne podejście źródłowe z nowoczesną analizą taktyczną i operacyjną. Jego doświadczenie badawcze, potwierdzone ponad 40 artykułami w języku ukraińskim, polskim i angielskim, pozwala mu spojrzeć na wydarzenia sprzed blisko trzech stuleci z perspektywy współczesnej historiografii wojskowej. Wojna siedmioletnia (1756-1763) była jednym z największych konfliktów zbrojnych XVIII wieku, angażującym wszystkie mocarstwa europejskie. Na theaterze europejskim ścierały się Prusy Fryderyka Wielkiego z koalicją złożoną z Austrii, Francji, Rosji i Saksonii. Front bałtycki, choć często pomijany w syntezach historycznych, odgrywał kluczową rolę strategiczną — kontrola nad Pomorzem i ujściami wielkich rzek decydowała o możliwościach zaopatrzenia armii oraz prowadzenia operacji morskich. W tym kontekście Kołobrzeg stanowił punkt newralgiczny — strategicznie położona twierdza kontrolowała dostęp do znacznej części wybrzeża. Eugen Gorb szczegółowo analizuje pozycje obu armii — rosyjskiej pod dowództwem marszałka Fermora oraz pruskiej, której dowódcą był sam Fryderyk Wielki. Autor wyjaśnia, dlaczego pozycja Prusaków była znacznie korzystniejsza — armia króla zajmowała dominujące wzgórza, co dawało jej przewagę ogniową. Rosjanie musieli znieść dwugodzinną kanonadę pruskiej artylerii, zanim mogli przystąpić do bezpośredniej walki. Ta okoliczność miała fundamentalne znaczenie dla dalszego przebiegu starcia. Szczególną uwagę autor poświęca manewrom kawalerii, która w tej bitwie odegrała rolę rozstrzygającą. Generał lejtnant baron Friedrich Wilhelm von Seydlitz-Kurzbach, dowódca pruskiej jazdy, dostrzegł fatalny błąd rosyjskiego dowództwa — prawe skrzydło armii rzuciło się w pościg za wycofującymi się Prusakami, zapominając o osłonięciu własnej flanki. W tym momencie Seydlitz podjął błyskawiczną decyzję — rzucił 46 szwadronów kawalerii na pierwszą linię armii rosyjskiej. Atak był tak gwałtowny, że rosyjska piechota nie zdążyła nawet sformować czworoboku — tradycyjnej formacji obronnej przeciwko kawalerii. Ta szarża przeszła do historii wojskowości jako przykład błyskawicznej decyzji taktycznej i wykorzystania błędu przeciwnika. Warto podkreślić, że Gorb nie ogranicza się do opisu samej walki. Autor umieszcza wydarzenia w szerszym kontekście strategicznym, analizując cele obu stron, ich możliwości logistyczne oraz długofalowe skutki potyczki kołobrzeskiej dla przebiegu wojny siedmioletniej. Czytelnik dowiaduje się, jak bitwa wpłynęła na dalsze losy kampanii bałtyckiej i dlaczego pomimo pruskiego zwycięstwa, Rosjanie zdołali utrzymać kontrolę nad strategicznie ważnymi pozycjami. O autorze: Eugen Gorb (ur. 1989) to historyk wojskowości, którego pasją są dzieje armii XVII-XIX wieku. Urodzony w Mariupolu, po被迫 opuszczeniu miasta w 2022 roku przeniósł się do Czerkas. W 2023 roku rozpoczął studia doktoranckie na Mariupolskim Uniwersytecie Państwowym w Kijowie, będąc jednocześnie wizytującym badaczem w prestiżowym Francuskim Centrum Badawczym Nauk Humanistycznych i Społecznych w Pradze (CEFRES). Ta międzynarodowa perspektywa badawcza przekłada się na unikalne podejście do tematu — Gorb łączy tradycję polskiej historiografii wojskowej z najnowszymi trendami w europejskiej nauce o historii militarnej. Książka "Kołobrzeg 1 XI 1758. Mała wojna na brzegu Bałtyku" to pozycja obowiązkowa dla wszystkich miłośników historii wojskowości, studentów historii oraz badaczy zainteresowanych epoką wojen napoleońskich i ich genezą. Monografia ta wypełnia istotną lukę w polskiej literaturze historycznej, oferując czytelnikowi rzetelną, opartą na źródłach analizę jednego z epizodów konfliktu, który ukształtował mapę polityczną Europy. Wydawnictwo Inforteditions, specjalizujące się w publikacjach historycznych, po raz kolejny udostępnia czytelnikom wartościową pozycję z zakresu historii wojskowości. Format publikacji (236x163 mm) oraz broszurowa oprawa sprawiają, że książka jest poręczna i wygodna w lekturze, co docenią zarówno badacze pracujący w archiwach, jak i hobbyści poszukujący solidnej lektury do domowej biblioteki. • Autor: Eugen Gorb • Wydawnictwo: Inforteditions • Rok wydania: 2025 • Liczba stron: 79 • Format: 236x163 mm • Oprawa: broszurowa • ISBN: 9788368461503 CARUNO-2026-08-08-21:57:56